Trong đời sống đô thị, bạn có thể bắt gặp khái niệm “cư xá” trong các biển hiệu, tên gọi khu dân cư hay trên giấy tờ nhà đất. Đây là một thuật ngữ khá quen thuộc, nhưng không phải ai cũng hiểu rõ cư xá là gì, đặc điểm ra sao và khác gì so với khu chung cư hiện đại. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn giải thích khái niệm cư xá, nguồn gốc cũng như vai trò của nó trong đời sống đô thị Việt Nam.
Cư xá là gì?
“Cư xá” là một khu nhà ở được xây dựng theo quy hoạch, thường có nhiều căn hộ hoặc dãy nhà dành cho cán bộ, công nhân viên hoặc cộng đồng dân cư nhất định. Khái niệm này xuất hiện phổ biến ở Việt Nam từ những năm 1960 – 1980, đặc biệt là tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh.
Khác với những ngôi nhà riêng lẻ, cư xá được thiết kế có tổ chức, thường gồm:
-
Các dãy nhà liền kề hoặc khối nhà tập thể.
-
Khuôn viên sinh hoạt chung như sân chơi, cây xanh, bãi gửi xe.
-
Hệ thống hạ tầng cơ bản: điện, nước, đường nội bộ…
Đặc điểm của cư xá
1. Tính cộng đồng cao
Người dân trong cư xá thường sinh hoạt gần gũi, dễ gắn kết với nhau. Họ chia sẻ không gian chung, cùng nhau xây dựng nếp sống tập thể, tạo thành cộng đồng nhỏ trong lòng đô thị.
2. Quy hoạch đơn giản
So với các khu đô thị hiện đại, cư xá thường có thiết kế đơn giản, ít tiện ích. Tuy nhiên, đây là hình thức nhà ở phổ biến trong giai đoạn trước, phù hợp với điều kiện kinh tế và xã hội lúc bấy giờ.
3. Đối tượng sinh sống
Ban đầu, cư xá được xây dựng để phục vụ cán bộ, công nhân viên chức hoặc gia đình quân nhân. Về sau, nhiều cư xá trở thành nơi sinh sống ổn định của đông đảo cư dân thành thị.
4. Vị trí
Phần lớn cư xá được xây dựng ở khu vực trung tâm thành phố hoặc những nơi có vị trí thuận tiện cho việc đi lại, làm việc, học tập.
Phân biệt cư xá và chung cư
Nhiều người nhầm lẫn cư xá với chung cư. Thực tế, hai khái niệm này có sự khác biệt:
-
Cư xá: xuất hiện từ khá lâu, quy mô nhỏ, kiến trúc đơn giản, tiện ích hạn chế, chủ yếu dành cho cán bộ – công nhân viên.
-
Chung cư: là khái niệm hiện đại hơn, gồm nhiều tòa nhà cao tầng, có đầy đủ tiện ích như thang máy, hầm gửi xe, khu thương mại, dịch vụ…
Như vậy, cư xá có thể xem là “phiên bản sơ khai” của các khu chung cư ngày nay.
Vai trò của cư xá trong đời sống đô thị
-
Giải quyết nhu cầu nhà ở: Cư xá từng là giải pháp hiệu quả để đáp ứng nhu cầu chỗ ở cho hàng vạn hộ gia đình ở các thành phố lớn.
-
Tạo nếp sống văn minh: Sống trong cư xá giúp hình thành thói quen sinh hoạt tập thể, xây dựng ý thức cộng đồng.
-
Giữ dấu ấn lịch sử đô thị: Nhiều cư xá cũ đến nay vẫn tồn tại, trở thành một phần ký ức đô thị, gắn với bao thế hệ cư dân.
Một số cư xá nổi tiếng ở Việt Nam
-
Cư xá Thanh Đa (TP. Hồ Chí Minh): được xây dựng từ những năm 1960, từng là khu nhà ở kiểu mẫu.
-
Cư xá Nguyễn Văn Trỗi, Cư xá Đô Thành (TP. HCM): khu dân cư lâu đời, gắn liền với nhiều thế hệ.
-
Cư xá Kim Liên (Hà Nội): một trong những khu tập thể đầu tiên tại thủ đô, mang đậm dấu ấn kiến trúc XHCN.
Xu hướng hiện nay
Nhiều cư xá cũ đã xuống cấp, không đáp ứng được nhu cầu sống hiện đại. Do đó, nhiều địa phương đang triển khai cải tạo, xây mới hoặc thay thế bằng chung cư, khu đô thị hiện đại. Tuy vậy, cư xá vẫn là một phần không thể thiếu trong lịch sử phát triển đô thị Việt Nam.
Kết bài
Qua bài viết, chắc hẳn bạn đã hiểu rõ cư xá là gì và đặc điểm nổi bật của loại hình nhà ở này. Dù không còn phổ biến như trước, cư xá vẫn mang giá trị lịch sử và văn hóa riêng, gắn bó với ký ức của nhiều thế hệ người dân thành phố. Ngày nay, cư xá dần nhường chỗ cho các khu chung cư và đô thị hiện đại, nhưng dấu ấn mà nó để lại vẫn còn nguyên giá trị trong đời sống đô thị Việt Nam.
